Jugosławia

Jugosławia - nazwa państwa narodów południowosłowiańskich, używana od 1929 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, potem dla Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry - do 2003.

Kalendarium

XIX w. – początek XX w. - pojawiła się w umysłach intelektualistów serbskich i chorwackich idea powstania Jugosławii – państwa południowych Słowian. Za utworzeniem takiego państwa było etniczne pokrewieństwo poszczególnych grup narodowościowych i zagrożenie przez wspólnych wrogów – Austriaków, Greków, Węgrów i Włochów, a także słowiańskich Bułgarów.

Do 1914 sytuacja ziem południowosłowiańskich wyglądała następująco:

• Bośnia i Hercegowina stanowiła mozaikę trzech narodów – Serbów, Chorwatów i Bośniaków. Serbowie i Chorwaci mieli wyraźne poczucie odrębności narodowej. Inaczej było z Bośniakami – istniejące w średniowieczu Królestwo Bośni nie zdołało w nich takiego poczucia wyrobić. Po najeździe tureckim przeważająca część Bośniaków przyjęła islam, a niektórzy z nich zrobili oszałamiające kariery na dworze sułtańskim w Stambule. Od 1908 stała się prowincją monarchii austro–węgierskiej. Oderwanie Bośni i Hercegowiny od Turcji było dla Bośniaków prawdziwym szokiem.
• Chorwacja od kilkuset lat pozostawała w unii z Węgrami, tworzącymi do 1918 wspólne państwo z Austrią. Węgry – jako silniejszy partner tej unii – zdominowały elitę społeczno-kulturalną Chorwacji i w efekcie zaczęła ona ulegać powolnej madziaryzacji. W XIX w. na ziemiach chorwackich rozpoczął się proces odrodzenia narodowego, w którym główną rolę odgrywało bogate mieszczaństwo.
• Czarnogóra – położone w górach królestwo pozostawało niezależne i nigdy nie zostało podbite przez imperium osmańskie.
• Macedonia – przed wojnami bałkańskimi w granicach imperium osmańskiego, potem podzielona między Serbię, Bułgarię i Grecję. Zamieszkana przez Słowian, których Bułgarzy uważali za Bułgarów, a Grecy za mówiących słowiańskim językiem Greków. Sami mieszkańcy tej krainy określali się mianem Macedończyków.
• Słowenia - była częścią Austrii, a przetrwanie narodu słoweńskiego było możliwe wyłącznie dzięki ogromnemu uporowi słoweńskich chłopów i heroicznym działaniom duchownych protestanckich.
• Serbia – od 1878 niezależne państwo, początkowo pod władzą proaustriackiej dynastii Obrenowiciów, później pod władzą prorosyjskiej dynastii Karadziordziewiciów.

28 czerwca 1914 - organizacja serbskich nacjonalistów „Czarna Ręka” dokonała w Sarajewie zamachu na austriackiego następcę tronu arcyksięcia Ferdynanda. Stało się to bezpośrednią przyczyną wybuchu I wojny światowej. Człowiekiem, który oddał strzały do arcyksięcia, był urodzony w Bośni Gawriło Princip. W ten symboliczny sposób rozpoczęli ją południowi Słowianie. Wybuch I wojny światowej stworzył warunki do realizacji idei utworzenia Jugosławii.

1915 - został powołany przez zwolenników wspólnego państwa południowych Słowian Komitet Jugosłowiański.

1917 - przewodniczący Komitetu Jugosłowiańskiego, Trumbić Ante i premier Serbii Nikola Pašić, podpisali na wyspie Korfu deklarację o zjednoczeniu Słowian południowych w niezależnym królestwie pod panowaniem dynastii Karadziordziewiciów.

październik 1918 - powstała w Zagrzebiu Rada Narodowa Słoweńców, Chorwatów i Serbów, której zadaniem było reprezentowanie południowych Słowian z Austro-Węgier, a chorwacki Sabor (parlament) zerwał unię z Węgrami.

31 października 1918 - proklamowanie Państwa Słoweńców, Chorwatów i Serbów. Komitet Jugosłowiański stał się jego reprezentacją w Paryżu.

listopad 1918 - deklaracje o zjednoczeniu z Serbią złożyły Wojwodina i Czarnogóra, a zagrzebska Rada Narodowa uchwaliła zjednoczenie ziem Słowian południowych w jedno państwo.

1 grudnia 1918 - proklamowano zjednoczone Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (SHS) pod berłem regenta Serbii - Aleksandra I Karadziordziewicia. Komitet Jugosłowiański zaprzestał działalności.

1918–1920 - po klęsce Austrii w I wojnie światowej prowadzone są bezskuteczne wysiłki opanowania Karyntii przez Królestwo SHS. W 1919 Słowenia otrzymała niewielką część Karyntii. Południowy, również niewielki skrawek, uzyskały Włochy, pozostała część na mocy plebiscytu w 1920 wcielona została do Austrii. W 1919 Rijeka została przyznana Królestwu SHS.

1920 - na mocy Traktatu w Rapallo między Królestwem SHS a Włochami uregulowano częściowo spory terytorialne.

1920–1921 - Królestwo SHS wraz z Czechosłowacją i Rumunią utworzyło Małą Ententę w celu wspólnego przeciwstawiania się terytorialnym roszczeniom Węgier. Ten system wzajemnych sojuszy trwał do 1938.

1921 - nastąpiła koronacja Aleksandra I Karadziordziewicia na króla Królestwa SHS. W tym samym roku parlament (Skupsztina) nowego państwa uchwalił demokratyczną konstytucję. Życie polityczne w Królestwie SHS od początku zdominował konflikt między dążącymi do dominacji Serbami a Chorwatami i Macedończykami. Centralistyczny system rządów w nowym państwie, zwłaszcza podział administracyjny likwidujący historyczne obszary Chorwacji, wzbudził niezadowolenie w społeczeństwie chorwackim.

1928 - poseł z Czarnogóry zastrzelił w Skupsztinie trzech przywódców Chorwackiej Partii Chłopskiej, w tym Stjepana Radicia, jej założyciela.

1929 - w zaistniałej po zamachu sytuacji, groźnej dla istnienia państwa, Aleksander I zawiesił konstytucję i zdecydował się na rządy osobiste. Zmieniono wówczas nazwę kraju na Królestwo Jugosławii i dokonano podziału kraju na okręgi (zwane: banowiny) znosząc historyczne ukształtowanie krain, z których powstało Królestwo SHS.

1931 - król Aleksander I nadał Jugosławii nową konstytucję, wzmacniającą władzę monarchy, ograniczającą prawa i wolności obywatelskie i samą demokrację.

1934 - Aleksander I zginął w zamachu zorganizowanym przez terrorystów chorwackich i macedońskich. W imieniu następcy tronu, Piotra II Karadziordziewicia, władzę przejęła Rada Regencyjna z uwagi na jego małoletność.

6 kwietnia 1941 – atak III Rzeszy na Jugosławię. Po dwunastu dniach walk państwo jugosłowiańskie upada, a jego ziemie zostają rozdzielone pomiędzy Niemcy i państwa sojusznicze: Włochy, Węgry i Bułgarię. Z okupantami współpracę podjął ruch ustaszów w celu dokonania secesji Chorwacji od państwa jugosłowiańskiego. Na czele ustaszów stanął Ante Pavelić.

Ważniejsze daty kwietniowe:

• 10 kwietnia - ogłoszenie niepodległości przez Chorwację
• 12 kwietnia - kapitulacja stolicy Jugosławii - Belgradu.
• 13 kwietnia - przystąpienie Węgier do wojny przeciwko Jugosławii.
• 15 kwietnia - Chorwacja przystępując do paktu trzech staje się sojusznikiem III Rzeszy.
• 17 kwietnia - ogłoszenie kapitulacji Jugosławii.
• 1 maja - podział okupowanej Słowenii między Niemcy i Włochy.

1941–1945 - państwo jugosłowiańskie przestaje istnieć. Część terytorium okupanci włączyli do swoich państw, a z pozostałej części powstały:

• pod protektoratem niemieckim utworzono Niezależne Państwo Chorwackie,z przywódcą Ante Pavelićem a w okrojonej Serbii Niemcy powołali marionetkowy rząd Milana Nedicia.
• Macedonię włączono do Bułgarii,
• Dalmację, Słowenię i Królestwo Czarnogóry oddano pod rządy Włochom.

Walkę przeciwko okupantom podjęli serbscy partyzanci – czetnicy pod dowództwem Dragoljuba Mihailovicia, wierni królowi i rządowi na emigracji i komunistyczni partyzanci Josipa Broz Tito. Wojna wyzwoleńcza w Jugosławii stała się wkrótce wojną domową, gdyż po stronie Niemców walczyli chorwaccy ustasze i oddziały gen. Nedicia, a czetnicy w czasie wojny zaczęli walczyć przede wszystkim z komunistami, a nie z Niemcami, z którymi nawet kolaborowali. Już w 1941r. Mihailović podpisał z okupacyjnymi wojskami włoskimi formalny pakt o wzajemnym nieatakowaniu. Wobec zaistniałej sytuacji pomoc aliantów, pierwotnie wysłana do oddziałów prokrólewskich, została skierowana do oddziałów komunistycznych Tity.

maj 1945 – koniec II wojny światowej. Do przejęcia władzy w Jugosławii przygotowują się komuniści Josipa Broz – Tito. Komuniści zaczynają rządy od eliminacji ustaszy i czetników.

listopad 1945 - opanowany przez komunistów parlament ustanowił w Jugosławii republikę, pozbawiając Karadziordziewiciów tronu. Utworzono Socjalistyczną Federacyjną Republikę Jugosławii złożoną z sześciu republik:

• Serbii ze stolicą w Belgradzie - w skład której wchodziły autonomiczny region Wojwodina i mający podobny status okręg Kosowo,
• Chorwacji ze stolicą w Zagrzebiu,
• Macedonii ze stolicą w Skopje,
• Bośni i Hercegowiny ze stolicą w Sarajewie,
• Słowenii ze stolicą w Lublanie,
• Czarnogóry ze stolicą w Titogradzie (obecnie Podgorica).

styczeń 1946 – parlament uchwalił konstytucję, która usankcjonowała zniesienie monarchii i przeprowadzoną już wcześniej nacjonalizację przemysłu.

1945–1980 - rządy Josip Broz Tito - niepodzielnie panującą w powojennej Jugosławii siłą polityczną była Komunistyczna Partia Jugosławii, na której czele stał dowódca komunistycznej partyzantki z okresu II wojny światowej, generał Josip Broz Tito. Partia ta jako jedna z niewielu w bloku wschodnim cieszyła się realnym poparciem społeczeństwa. Rządzona przez Tito Jugosławia była nie mniej totalitarną dyktaturą, niż którekolwiek z pozostałych państw komunistycznych w Europie środkowej i wschodniej. Jednocześnie Tito prowadził politykę niezależności od ZSRR. Jej skutkiem był, z jednej strony, ostry konflikt ze Stalinem w latach 1947 - 1948, z drugiej, uzyskanie pomocy gospodarczej od Zachodu. Jugosławia, która została przez komunistów skonstruowana jako państwo formalnie federalne, faktycznie dyktatorsko rządzone przez Tito, zostaje państwem komunistycznym poza blokiem sowieckim. Charyzma przywódcy i rządy silnej ręki utrzymywały spokój w państwie.

1980 – śmierć marszałka Josipa Broz Tito, dyktatora Jugosławii.

1980–1990 - po śmierci marszałka Tito odżyły, tłumione wcześniej jego autorytetem i dyktatorską formą sprawowania władzy, antagonizmy narodowościowe. Narastający w latach 80. kryzys gospodarczy i strach przed rozpadem federacji – w której, podobnie jak przed wojną, największą rolę odgrywali Serbowie – wywołały wzrost wśród nich nacjonalizmu. W 1986 Slobodan Milošević został przewodniczącym Związku Komunistów Serbii, a w 1989 - prezydentem Serbii. Po dojściu do władzy Miloševicia najbardziej widocznym zjawiskiem w życiu politycznym Jugosławii stał się serbski nacjonalizm. Jego przejawem było m.in. zniesienie w 1990 autonomii Wojwodiny (z liczną mniejszością węgierską) i Kosowa, zamieszkanego głównie przez Albańczyków. Sytuacja zmieniła się wraz ze zmianami ustrojowymi w bloku komunistycznym. W 1989 pogrążoną w kryzysie ekonomicznym Jugosławię ogarnęła fala dążeń narodowowyzwoleńczych.

Sprawdź również

• Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców
• Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
• Federalna Republika Jugosławii
• hymn państwowy, hymn wszechsłowiański
• godło Jugosławii, flaga Jugosławii
• Wojna w Bośni
• Siły pokojowe w Jugosławii
• UÇK
• Serbia
• Słowenia
• Chorwacja
• Bośnia i Hercegowina
• Macedonia
• Czarnogóra
• Kosowo

Losowe 3 dowcipy

Winda popsuta! Najbliższa winda w następnym bloku.
Graffiti - teksty i rymy z murów

Do drzwi domu blondynki pukają sąsiadki. Blondynka pyta: - Kto tam? - Sąsiadki! Blondynka odpowiada: - Nie, nie ma siatek!
Kawały o blondynkach - sztuczna inteligencja ;-)

Góral stanął przed sądem oskarżony o pobicie. - Oskarżony twierdzi, ze uderzył poszkodowanego jeden raz zwiniętą gazetą? - Ano tak - zgadza się góral. - I od tego ciosu gazetą poszkodowany doznał wstrząsu mózgu? - Skoro tak doktor powiedział... - W takim razie co było w gazecie? - Nie wiem, nie czytałem.
Dowcipy i kawały o bacy, humor góralski

Wiadomości powiązane z Jugosławia

Klich: jestem przeciwny odchudzaniu armii

Liczba 120 tys. żołnierzy w armii odpowiada aktualnym potrzebom obronnym Polski - uważa minister obrony narodowej Bogdan Klich.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1801310,11,1,1,,item.htm l.

Polska prokuratura bada sprawę uprowadzonego Polaka

Polska prokuratura będzie prowadzić śledztwo w sprawie uprowadzenia Polaka w Pakistanie. Jak dowiedziała się z wiarygodnego źródła, śledztwo takie wszczęła w czwartek Prokuratura Krajowa w wydziale zamiejscowym w Krakowie.

Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80273,576 3908,Wszczeto_sledztwo_w_sprawie_uprowadzenia_Pola ka.html?skad=rss.

UMK: Studentka za plagiat pracy straciła tytuł magistra

Toruński uniwersytet odebrał tytuł magistra Emilii P., której praca magisterska okazała się plagiatem.

Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80273,548 2916,UMK__Za_plagiat_stracila_tytul_magistra.html? skad=rss.

Polscy imigranci w Szwecji: Zabrali nam dzieci za klapsa

Jak wielu lekarzy wyjechali z Polski do Szwecji - po lepsze życie i karierę. Nie wiedzieli, że niewinne klapsy, które wymierzali dzieciom mogą zmienić ich życie w koszmar. Szwedzkie służby socjalne bez ostrzeżenia odebrały im chłopców. Czeka ich sprawa karna. Wkrótce prokuratura zdecyduje, czy kierować ją do sądu - informuje "Gazeta Wyborcza".

Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80273,547 4652,Zabrali_nam_dzieci_za_klapsa.html?skad=rss.

Chciał napaść na bank, ale uciekł. Policja ma zdjęcia

Policjanci z wydziału do walki z terrorem kryminalnym ustalili, jak wygląda mężczyzna, który w piątek po południu próbował napaść na placówkę banku PKO BP na warszawskim Bemowie.

Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80273,571 8840,Znany_jest_rysopis_mezczyzny__ktory_napadl_na _bank.html?skad=rss.

Pawlak: Nepotyzm? Nie, dzieci kontynuują nasze dzieło

- Największą nagrodą dla rodziców jest sytuacja, kiedy dzieci podejmują i kontynuują ich dzieło - tymi słowami w Sygnałach Dnia Waldemar Pawlak odparł zarzuty o nepotyzm, jaki rzekomo panuje w resortach PSL. Jednocześnie krytycznie odnosi się do apelu Hans-Gert Poettering, wzywającego sportowców do manifestacji w czasie Igrzysk Olimpijskich w Pekinie. - Sport nie powinien być zatruwany politycznymi ocenami - twierdzi.

Więcej: http://politbiuro.pl/politbiuro/1,85402,5551394,Pa wlak__Dla_rodzicow_nagroda_jest__kiedy_dzieci_kont ynuuja.html?skad=rss.

Tajemnicze podpalenia aut w Suwałkach

Cztery samochody spłonęły a jeden został uszkodzony w nocy w Suwałkach (Podlaskie) - poinformował Jacek Dobrzński, rzecznik podlaskiej policji.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1825077,11,1,1,,item.htm l.

Reporter: 'Lech... Wałęsa'? Prezydent Kaczyński wybrnął

To jak właściwie nazywa się obecny prezydent Polski? Na pewno Lech. Lech... Wałęsa? Pomyłka portugalskiego dziennikarza w czasie konferencji prasowej rozbawiła Lecha Kaczyńskiego.

 

 

Więcej: http://deser.gazeta.pl/deser/1,83454,5652235,Wpadk a__Prezydentem_Polski_jest_Lech____Walesa_.html?sk ad=rss.

Nieznany film z Powstania 64 lata przeleżał w pawlaczu

Sześćdziesiąt cztery lata przeleżał na pawlaczu, wiedziała o nim tylko rodzina autora. Do Muzeum Powstania Warszawskiego trafił nieznany film ze scenami z Powstania na Dolnym Mokotowie. To pierwszy odnaleziony dokument z tamtego czasu nakręcony przez cywila amatorską kamerą

Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80273,554 4051,Powstancze_sceny_rodzinne.html?skad=rss.

Kielce: zderzenie karetki z autem, 7 rannych

Siedem osób zostało rannych w wyniku zderzenia karetki pogotowia ratunkowego z citroenem po godzinie 21 w centrum Kielc. Życiu poszkodowanych nic nie zagraża - poinformowała policja.

Więcej: http://wiadomosci.onet.pl/1846860,11,1,1,,item.htm l.



SN transport drogowy - praca - Pozycjonowanie stron - programowanie sterowników siemens - www.pozycjonowanie.mde.pl - Hi tec
EL
GL utreegon - vabrici - eckers - lazlock - miker - desse - Alicja Piszczek - Królowie Polski - Polityka - Polityka



Chiny coraz intensywniej szpiegują USA przez internet

Chiny coraz intensywniej szpiegują przez Internet amerykański rząd i przedsiębiorstwa - stwierdzili waszyngtońscy eksperci. O zagrożeniach płynących z komputerowego wywiadu mówi specjalny raport przesłany kongresmenom.

30% Polaków: korporacje źle traktują pracowników

Dwie trzecie Polaków uważa, że korporacje mogą kreować pozytywne zmiany społeczne ponoszą za nie taką samą odpowiedzialność jak rządy państw - pokazuje badanie przeprowadzone na zlecenie Euro RSCG Sensors. Z drugiej strony ponad 30% ankietowanych jest zdania, że wielkie firmy źle traktują pracowników i nie dzielą się z nimi odpowiednio zyskami.

Serwis internetowy Yahoo! szuka nowego dyrektora

Yahoo!, jeden z największych serwisów internetowych, szuka nowego dyrektora wykonawczego spółki - poinformowały jej władze. Z tej funkcji odejdzie bowiem, po prawie półtora roku jej pełnienia, współtwórca Yahoo! Jerry Yang.

Reklama wkracza do gry

Billboardy z promocyjnymi hasłami, a nawet plakaty wyborcze zaatakują cię, gdy tylko podłączysz konsolę. Gry długo opierały się reklamom i właśnie przestały.

Sarah Palin rozważa powrót w 2012 roku

Sarah Palin rozpoczęła w tym tygodniu serię wywiadów i wystąpień publicznych, które mają być odpowiedzią na liczne zarzuty skierowane pod jej adresem, a także krokiem w kierunku umocnienia własnej pozycji wewnątrz Partii Republikańskiej.

Obraził prezydenta - chce się poddać karze

Przed bielskim sądem okręgowym ruszył proces Marka Witoszka oskarżonego o obrazę prezydenta Lecha Kaczyńskiego, a także o piractwo komputerowe. Mężczyzna przyznał się do winy i chce dobrowolnie poddać się karze.

G:5,M:0,Y:10